ENDERUN MEKTEBİ TALİMATNAMESİ ve EĞİTİMDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

Portekiz Notları 1

Yeni eğitim-öğretim yılı yaklaşıyor. Bu yılın en güzel haberlerinden biri kamuoyuna paylaşılıp çok fazla ilgi gösterilmemiş olsa da üstün/özel yeteneklilerin eğitimi ile uzmanlaşmış bir STK’mızın Türkiye’nin bu alandaki tek resmi ortaokul-lisesi ARGEM Orta-Okulu Lisesi’ne desteğini sunmak üzere Bakanlığımız ile protokol yapmış olması. TÜZDEV yetkililerini ve protokolün hazırlanmasından imzasına kadar emeği geçen tüm Bakanlık çalışanlarımızı bu vesileyle kutlarım.

Eğitim yönetimi tecrübesi olan tüm meslektaşlarımız nitelikli bir kurumu maddi-manevi donatmanın, öğrenciler için yaşanabilir, sağlıklı alanlar inşa etmenin; öğrencilerin bireysel kabiliyetlerinin inkişafına, bireysel ve takım çalışmalarına odaklamalarına uygun onların günden güne besleyen geliştiren programlara, içeriklere, eğitim araç-gereçlerine sahip olmanın ve ötesinde bunları uygulayacak kadroyu bir araya getirmenin; hizmet alanın ebeveynlerinin beklentilerini yönetmenin ve hepsinin ötesinde teşkilat içi/dışı paydaşların ümitlerini yoğurarak bir kurum kültürü inşaa etmenin gelenek ihdas etmenin zorluğunu bilirler… Bu yönüyle hayırlı projelere ilk adımlar ne kadar hazırlıklı olursa olsun yetenek eğitimine kafa yoran tüm eğitimcilerin ve kurumların model arayışları her daim devam etmektedir. Belirli bir model üzerine inşa edilen geleneği oluşmuş kurumların dahi günceli ve geleceğin beklentilerini kaçırmamak için farklı modelleri izlemeleri ve yenilik yönetiminin ilkelerine sıkı sıkı bağlı adımlarla yürümeleri eğitim yönetiminin olmazsa olmazları arasında yer almaktadır.

Eğitim, bizim geleneğimizin tabiri ile tecrübi ilimdir (uygulamalı bilimdir). Bunun için mevcuttaki tecrübeler, iyi uygulamalar ve birikimlerin de yolculukta sizinle birlikte yürümesine izin verilir. Geleneği bu anlamda yaşatmak angarya, yük ya da geriye duyulan özlem değildir. Tam aksine günümüzde bu tutum sürdürülebilirliğin ilgi alanına da giriyor. Sürdürülebilirlik Ulusal 12. Kalkınma planının (2024-2028) ve kalkınmayı önceliklendiren tüm dünya ülkelerinin günümüzdeki en önemli gündemi.

Eğitim tarihi üzerine uzun yıllar çalışmış bir eğitim yöneticisi ve tarihçi olarak geçmişin tecrübelerinden yararlanabilme konusunda kendimi avantajlı görüyorum. Pekçok meslektaşımın bu durumu “geçmişe özlem” yaftası ile basitleştirme çabasına rağmen; eğitim teknolojileri, programları, modelleri başta olmak üzere yenilik arayışları sırasında Erol hocanın kapısını çaldıklarında yardımı esirgememek ile birlikte muzip bir tebessüm de yüzümü kaplıyor…

Bu konularda beni şaşırtan farklı durumlar da yaşamıyor değilim. Son katıldığım, Portekiz’de düzenlenen üstün zekalıların ve yeteneklilerin eğitimine dair uluslararası kongrede; farklı ülkelerden ve alanı tarih olmayan meslektaşlarımın Enderun Mektebi Talimatnamesi (Enderun School Instructions) okuduklarını söylemeleri ve bu konuda detay sorular sormaları beni çok şaşırttı. Model, tecrübe, iyi örnek ve uygulama arayışlarında geçmişin birikimlerinden de yararlanma anlayışlarında sanırım aynı paydada buluştuk. Enderun Mektebi ve üstün yeteneklilerin eğitimine dair diğer çalışmalarımızın İngilizce çevirilerini beklediklerini ifade etmeleri memnuyet vericiydi.

Enderun Mektebi Talimatnamesi hakkında sorular yönelten meslektaşlarımız ve henüz bu eğitim hukuku belgesini inceleme fırsatı bulamamış meslektaşlarımız için pandemi döneminde IGATE’21 (International Congress on Gifted and Talented Education) için hazırlanan ve sunulan bildiriyi izlemelerini öneririm. Üstün zekalılar, üstün yetenekliler, özel eğitim alanında çalışan tüm öğretmen ve idarecilerin, sürdürülebilirlik konusunda kafa yoran tüm kamu ve özel sektör paydaşları için geçmişin eskimeyen tecrübelerinden Enderun Mektebi Talimatnamesi’ni incelemeye davet ediyorum.

Erol KÖMÜR

Braga – 2025

Bu konuda daha detay sorular için iletişim bilgilerine, sosyal medya hesaplarına aşağıdaki sitelerden ulaşabilirsiniz.

www.erolkomur.com

www.enderun.tv

www.etarih.com

OSMANLI DEVLETİ ENDERUN MEKTEBİN’DE EĞİTİM SİSTEMİ VE TÜRK EĞİTİM SİSTEMİNE ETKİLERİ

ENDERUN MEKTEBİ’NDE EĞİTİM SİSTEMİ VE TÜRK EĞİTİM SİSTEMİNE ETKİLERİ
ENDERUN MEKTEBİ’NDE EĞİTİM SİSTEMİ VE TÜRK EĞİTİM SİSTEMİNE ETKİLERİ


Bir garip zaman yolcusu da elinde zaman yakalama makinesine büründürdüğü kalemi ile silinmeye yüz tutmuş izleri belirginleştirmeye çalışıyor. Kimi vakanüvis, kimi müverrih diyor; bizim zamandakiler ise tarihçi diyorlar. Ellerinde kalemi bir ömür boyu geçmiş zaman çizgileri ile raks edip duruyorlar. Kimi zaman hiç çizilmemiş çizgiler çekiyorlar geçmiş zaman perdesine; kimi zaman, olan çizgileri olduğundan daha güzel parlatıyorlar… Kimi zaman, kalemlerinin kifayetsizliğinden midir? yoksa parmaklarının ihanetinden midir? bilinmez, çizdikleri çizgiler asıllarının üzerinde sırtarıyor… Kimileri de çizgilerin aynen aksettirilemeyeceğini bildiğinden midir? nedir? Kalemi eline alma zahmetine bile katlanmıyor…
Zaman yükündekilerini savurup giderken tüm anlayışlar, çizgiler, sınırlar, renkler değişiyor. İnsanın, toplumun, kurumların hatta devletlerin bu değişime direnmesi mümkün değil. Değişime ayak uyduranlar ayakta kalmayı başarırken; yüz çevirenler, görmezden gelmeye yeltenenler, direndiğini zannedenler de değişmeye devam ediyor. Eğitim sistemleri ve kurumları da ana unsuru insan olmasından ötürü değişime en çok uğrayanlardan… Değişime direnme ahmaklığını sahneden çekilerek ödeyen, değişimi yakalamaya çalıştığı sürece ne yaptığını bilmeyen ve değişim anaforunun içinde savrulup giden; değişimin öncüsü olduğu sürece ayakta kalmayı başaran eğitim kurumları… Enderun’da öncü olduğu dönemde; sistemi, öğrencileri, eğitimcileri, çıkmaları ile içinde yaşadığı devre yön veren zirve kurumlardan birisi… Bıraktığı boşluğu doldurma gayretleri asırları aşıyor…Her yolcu seyahat sürer giderken geride çizgiler bırakıyor. Kalın, ince; renkli, renksiz; parlak, mat; silik, derin; anlamlı, anlamsız; düz, eğri; birbirine karışmış çizgiler… Bazı çizgiler rüzgarla kol kola girip çizildiği mekanı yalnızlığı ile baş başa bırakırken; bazı çizgiler diğer çizgilerin cazibesinde kaybolup gidiyor… Bazı çizgiler de zamanın tüm acımasızlığına, entrikalarına, iltifatlarına; diğer çizgilerin baştan çıkarıcılığına, izden çıkarıcı tekliflerine rağmen çizenine sadık kalarak zamana meydan okuyor…

Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yüksek lisans tezi olarak hazırlanan çalışma öğretmenlerimizin ve öğrencilerimizin ısrarlı taleplerinden ötürü kitap olarak tekrar düzenlendi. Düzenleme sırasında ana metne sadık kalındı. Ekler, tablo, şekil ve indeks listeleri vb. çıkartıldı.
2010 yılının Aralık ayında yayınlanan eser üstün yeteneklik ve zekalı öğrencilerin eğitim ve öğretimi ile ilgilenen okul, kurum ve özellikle Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM) tarafından yoğun ilgiyle karşılanmıştır. Bursa-Mustafa Kemal Paşa Cevdet Nerse Bilim ve Sanat Merkezi tarafından düzenlenen organizasyonla Mustafa Kemal Paşa Ticaret Odası’nda ve İstanbul-Ataşehir’de İstanbul Bilim ve Sanat Merkezi’nde birer konferans tertip edilmiştir.
Eserle ilgili olarak özel yayınevi ve kitabevlerinde okuyucularla buluşma etkinliklerimiz devam etmektedir.
Araştırmamız; Milli Eğitim Bakanlığı’mız, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen bir uluslar arası kongre tarafından sunum daveti alınmıştır.
Eğitim kurumlarımızın misyon, vizyon ve stratejik hedeflerinin belirlenmesinde ve planlanmasında etkili, müfettişlerimizin, eğitim yöneticilerimizin, öğretmenlerimizin ve ilgili uzmanların kurumları ile ilgili yaptıkları çalışmaların hangi boyutlara ulaşabileceğine Enderun tecrübesinin çok önemli bir örnek oluşturduğunu düşünüyoruz.
Araştırma, yazma ve yayınlama sürecinde desteğini hiç esirgemeyen aileme, yapmış olduğu rehberlik ile çalışmanın ortaya çıkmasında çok büyük emeği olan danışman hocam Prof. Dr. Mehmet Fikret GEZGİN’e teşekkürü borç bilirim.
Erol KÖMÜR
İstanbul 2011

(Kitaba erişim bağlantısı için tıklayınız…)

ENDERUN SCHOOL INSTRUCTIONS: Instructions Special For Enderun-u Humayun Mekteb-i Aliye

The Enderun School’s instruction prepared in 1901 and sealed by the Hazine-i Humayun Kethuda contains important details regarding the functioning of the school. In our study, the sections on the functioning of the school consisting of fifty five instructions and the sections with the curriculum of the school are discussed.  The instruction begins with the title Instructions special for Enderun-u Humayun Mekteb-i Aliye. In this section, it consists of who the school officials are and their duties, the official notebooks and records to be used in the school and the items for what purpose they will be used. In the eleven instructions that follow, there is a detailed explanation about the rules that teachers should follow within the section of duties of teachers. The following sixteen articles describe the VEZAİFİ of ŞAKİRDAN, and the rules that students must follow in boarding life, both inside and outside the school. In the next ten-item AWARDS section, there are regulations regarding which positive behaviors of students will be rewarded, the effect of rewards on the forgiveness of punishments, the contribution of the rewards to the course achievements. The four-item PUNISHMENTS section describes and classifies the punishments that students may receive as a result of their negative behavior. The dominance of the awards is remarkable if a comparison is made between the award and penalties. The spiral rules structure that affects each other and works in favor of the student, is an interesting educational experience. EXAMS department explicitly states the measurement and evaluation system of the school, exam system, scoring, passing the course, passing the class and graduation with ten items. The weekly course schedules programmed for seven years show which lessons are taught for how many hours a week, which books are taught in which lessons, which lessons are taught by which teachers